Rower to stosunkowo proste urządzenie, ale ilość części, z których się składa oraz ich nazwy mogą niektórych przyprawić o ból głowy. Jeden element nazywany jest często różnie przez różnych ludzi, postaramy się opisać wszystko najprościej i najrzetelniej jak potrafimy, a na samym końcu mały bonusik z "języków obcych".
Ramę można podzielić na dwa trójkąty – przedni i tylny. Obie te części dzielą ze sobą jeden bok, którym jest rura podsiodłowa. Kąty pomiędzy poszczególnymi rurami i ich długości nazywane są geometrią ramy. Ma ona największy wpływ na właściwości jezdne roweru, na to czy na rowerze możliwe będzie przyjęcie bardziej pochylonej lub wyprostowanej sylwetki, czy rower będzie bardziej zwrotny, czy może bardziej stabilny przy dużych prędkościach.
1 – górna rura przedniego trójkąta
2 – główka ramy, można powiedzieć, że jest ona, poprzez stery, połączeniem widelca z ramą;
3 – widelec z rurą sterową, nie jest sam w sobie częścią ramy, ale tworzy z nią całość, ponieważ ma spory wpływ na jej geometrię i jest projektowany wspólnie z ramą, sprawa wygląda nieco inaczej w przypadku rowerów górskich, w których bardzo częstym ulepszeniem jest wymiana amortyzatora
4 – dolna rura przedniego trójkąta
5 – mufa suportu, jest to miejsce, w którym umieszcza się suport i oś korby; jest to część ramy, która wygląda dosyć masywnie, ponieważ przenosi bardzo duże obciążenia wywierane na rower w trakcie pedałowania
6 – dolne rurki tylnego trójkąta, tylny trójkąt zbudowany jest zazwyczaj z rur o nieco mniejszych przekrojach, służy to tłumieniu drgań, tak aby nie były przenoszone w całości na siodełko i rowerzystę
7 – górne rurki tylnego trójkąta
8 – rura podsiodłowa, to w nią wsuwana jest sztyca, aby wyregulować wysokość siodełka; w tym przypadku na obrazku zastosowany jest inny system – maszt podsiodłowy, na przedłużoną rurę podsiodłową zakłada się wspomniany maszt, czyli odwrotnie jak w przypadku sztycy wkładanej do rury podsiodłowej.
W rowerach z pełną amortyzacją są dwie różnice w konstrukcji ramy. Dodatkowym elementem jest amortyzator tylny – damper, a górne rurki tylnego trójkąta to wahacz.
Na początek pod lupę wziąłem kierownicę, zazwyczaj całkiem sporo się tutaj dzieje – jest to takie małe centrum dowodzenia rowerem. Połączona jest z rurą sterową za pomocą mostka (C) (wspornika kierownicy) i odpowiada głównie za sterowanie rowerem, ale nie tylko. Na kierownicy znajdziemy też gripy (A) lub owijkę uprzyjemniające nam trzymanie jej w dłoniach. Bardzo ważnymi częściami znajdującymi się na kierownicy są klamki hamulcowe i manetki zmiany biegów (B) (kiedyś w rowerach szosowych umieszczane były na dolnej rurze ramy). Jak każdy wie, klamkami hamulcowymi sprawiamy, że szczęki hamulcowe z klockami hamulcowymi zaciskają się na obręczy koła lub tarczy hamulcowej. Wywołane jest to pociągnięciem linki znajdującej się w pancerzu lub ściśnięciem płynu hamulcowego znajdującego się w przewodzie hamulcowym. Manetki połączone są z przerzutkami, zazwyczaj prawa manetka odpowiada za przerzutkę przednią, a lewa za tylną. W rowerach szosowych łączy się dźwignię hamulca z dźwignią zmiany biegów, nazywamy to klamkomanetkami. Jako ciekawostkę można powiedzieć o modelu Krossa Level A6, naszej polskiej marki rowerów, który w pierwszej generacji miał właśnie klamkomanetki Shimano LX Dual Control, dźwignią hamulcową zmieniało się równocześnie biegi. Rozwiązanie to nie przyjęło się w rowerach górskich, nie słyszałem, żeby któryś z producentów rowerów miał to w swojej aktualnej ofercie. Coraz częstszym widokiem na kierownicy roweru jest również blokada amortyzatora (D), czyli mała dźwignia służąca blokowaniu i odblokowywaniu przedniego zawieszenia. Jeśli rower ma sztycę regulowaną, to posiada ona prawie identyczną dźwignię jak blokada amortyzatora, pozwalającą na zmianę wysokości wysunięcia sztycy.
Następne 4 elementy to części koła rowerowego. Najbliżej środka znajduje się piasta, to przez nią przechodzi oś koła, w niej znajdują się łożyska pozwalające kołu się toczyć. Piastę z obręczą (3) łączą szprychy (4), wszystkie te elementy wpływają na sztywność całego koła, bardzo ważna jest wysokość kołnierza piasty, ilość szprych i ich sztywność oraz konstrukcja obręczy. Na obręcz zakłada się oponę (2) z dętką lub bez (system tubeless, bezdętkowy). Do piasty może być jeszcze zamocowana tarcza hamulcowa. Hamulce tarczowe są coraz bardziej popularne we wszystkich typach rowerów.
Korba (7) składa się z dwóch ramion, zębatek oraz osi. Na końcach ramion przykręcone są zazwyczaj pedały. Cały napęd działa tak naprawdę na zasadzie kół zębatych połączonych łańcuchem (9). Z przodu łańcuch prowadzony jest po zębatkach korby, mogą ich być trzy, dwie lub jedna, a za zmianę położenia łańcucha między nimi odpowiada przednia przerzutka. Podobna sytuacja ma miejsce z tyłu, ta zębatka to kaseta lub wolnobieg. Za zmianę położenia łańcucha z tyłu odpowiada tylna przerzutka. Kasety i wolnobiegi mogą mieć od pięciu do nawet dwunastu rzędów. Istnieją również piasty wielobiegowe, w których przerzutka schowana jest właśnie w piaście z systemem przekładni. Czasem, głównie w rowerach miejskich, rezygnuje się z łańcucha na rzecz paska, ale to już temat na zupełnie inny wpis.
Na koniec jeszcze bardzo ważne dla większości użytkowników i użytkowniczek rowerów – siodełko i sztyca, która może znacząco wpływać na tłumienie drgań powstających w czasie jazdy. Samo siodło to kwestia tak indywidualna, że w grupie 30 rowerzystów znalazłoby się pewnie 27 preferencji odnośnie typu, szerokości, twardości czy kształtu siedzenia. Sztyca czasami zaniedbywana, jeśli jest dobrze zaprojektowana, działa jak mały amortyzator uginając się i tłumiąc wstrząsy.
Języki obce trzeba znać i się ich uczyć, dlatego przygotowaliśmy mały słownik dla osób bywających na Śląsku, chcących zakumplować się z tamtejszymi cyklistami i cyklistkami.
Rower po Śląsku – koło (zupełnie jak po czesku) i takie "jechać na kole" nabiera nowego znaczenia
Dętka – szlauch, dyntka
Dzwonek – gloczka
Hamulec – brymza
Kierownica – lynkiera, lynsztanga, lynksztanga
Korba – kurbla
Łańcuch – keta
Opona – mantel
Pedały – pyndale, dla poprawności politycznej chyba warto zapamiętać
Przerzutki – przeciepki
Rama – ruła, gesztel
Siodełko – zic
Szprychy – szpajchy
Widelec – gabla
